مجله آکادمی باغ کتاب

چرا جانوران دریایی پلاستیک می خورند؟

نهنگ هایی با معده هایی پر از پلاستیک در قسمت های مختلف جهان مشاهده شده اند. آنچه درباره  این موضوع می دانیم از این قرار است.

نویسنده: ناتاشا دالی[1] (5 دسامبر 2019)

چرا یکی از قله های شکارچیان دریایی باید دستکش یا طناب یا فنجان پلاستیکی بخورد؟ چگونه است که آخر کار یک نهنگ به وجود بیش از 200 پوند زباله در معده اش ختم می شود؟

هفتۀ گذشته یک نهنگ ده سالۀ مرده در ساحلی در اسکاتلند پیدا شد. کالبدشکافی نشان داد که 220 پوند پلاستیک و زباله های دیگر در دستگاه گوارش این حیوان بصورت توده های سفتی درآمده بودند. این تراژدی با اشاره به مقدار خالص زباله های موجود در شکم موارد مشابه پیدا شده که تعدادشان در حال افزایش است، سرخط خبرها را از آن خود کرد: نهنگ های بزرگ مرده ای در اطراف جهان پیدا شده اند که معده هایشان پر از زباله است.

مشخص نیست که آیا دیدن چنین صحنه هایی در حال عادی تر  شدن است یا حالا که مردم نسبت به بحران پلاستیک آگاه شده اند، ما هم صرفاً خود را با آن ها هماهنگ کرده ایم؛ البته تولید پلاستیک بصورت تصاعدی در حال افزایش است – در سال 1950 میزان تولید پلاستیک 2.3 میلیون تن بود، این میزان در سال 2015 به 448 میلیون تن رسید و انتظار می رود تولید پلاستیک تا سال 2050 دو برابر شود.

هنوز مطالب بسیار زیادی وجود دارد در این مورد که ما نمی دانیم خوردن پلاستیک و زباله های دیگر چه بر سر جانوران دریایی می آورند یا اینکه چرا آنها این چیزها را می خورند، و یا این موضوع چه حسی را در آنها ایجاد می کند. در حالیکه کالبدشکافی ها مقدار تکان دهنده ای از مواد غیرقابل خوردن را آشکار می کنند، اما بلعیدن پلاستیک معمولاً یک کشندۀ سریع محسوب نمی شود. در اغلب موارد، تلفات با خزش آرامی صورت می گیرد و به بعضی از گونه ها نسبت به گونه های دیگر آسیب بیشتری می زند که تا حدی، هم نهفته و هم نامحسوس است. آنچه با اطمینان در این مورد می دانیم از این قرار است.

چرا جانوران دریایی پلاستیک می خورند؟

به گفتۀ متیو ساوکا[2] که یک پژوهشگر فوق دکترا در ایستگاه دریایی هاپکینز در دانشگاه استنفورد و یک کاوشگر نشنال جئوگرافیک است، دانشمندان برای یافتن پاسخ در تلاش هستند. ما می دانیم که پلاستیک همه جا هست. هر سال 18 میلیارد پوند پلاستیک به اقیانوس ها وارد می شود و ما می دانیم که حیوانات آنها را می خورند. اما یافتن دلیلی که در ورای پرسش قرار دارد، واقعاً دشوار است. ساوکا می گوید: « آگاهی ما در مورد این موضوع که حقیقتاً چه چیزی در اقیانوس ها روی می دهد، بنحو تکان دهنده ای اندک است.»

خرد متعارف مطرح می کند که جانوران به این دلیل پلاستیک می خورند که در جایی که آنها هستند، وجود دارد و نسبت به اشتباه بودن این کار آگاهی ندارند (برای بعضی جانوران مثل ماهی کولی، ممکن است بوی پلاستیک شبیه بوی غذا باشد.) اما این موضوع توضیح نمی دهد که چرا فقط انواع خاصی از نهنگ ها یعنی نهنگ های دندان دار که در آبهای عمیق شنا می کنند، مانند نهنگ عنبر، نهنگ خلبان، و نهنگ پوزه منقاری، در حالیکه معده هایشان پر از پلاستیک است، مرده در سواحل پیدا می شوند.

این گونه ها در عمق زیاد اقیانوس ها، گاهی بیش از 1600 فوت زیر سطح، جایی که تاریکی مطلق است، شکار می کنند. آنها برای شکار غذایشان که معمولاً ماهی مرکب است، از پژواک یابی استفاده می کنند. ساوکا می گوید این امکان وجود دارد که زباله های پلاستیکی برای نهنگ های دندان دار مانند غذا بنظر برسد.

آیا پلاستیک شناور نمی ماند؟

در واقع، بسیاری از انواع پلاستیک ها از جمله بطری های آب، بطور طبیعی به زیر آب می روند. پلاستیک های دیگری که در غیر اینصورت می توانند شناور بمانند نیز ممکن است بواسطۀ رشد جلبک ها یا کشتی چسب ها بر روی سطح و ایجاد تغییر در جرمشان به سمت پایین کشیده شوند. ذرات ریز پلاستیک در هفت مایلی زیر سطح آب در درازگودال ماریانا که عمیق ترین نقطۀ جهان است، یافت شده اند؛ در این محل جانوران شبیه میگو این ذرات را می خورند.

چرا گونه های دیگر نهنگ ها با معدۀ پر از پلاستیک یافت نمی شوند؟

نهنگ های بی دندان مانند نهنگ های گوژپشت و نهنگ های آبی بطور طبیعی برای غذایشان فیلتر دارند. صفحه های شانه ای قلم مو مانند که بجای دندان دارند و گلوی باریکشان جلوی بلعیدن هر چیزی که بزرگتر از کریل ها که پایۀ اصلی رژیم غذایی آنها را تشکیل می دهند را می گیرند. کریل ها سختپوستان کوچکی هستند که در دسته های بزرگ و متحرک ازدحام می کنند. همین موضوع به توضیح اینکه چرا این نهنگ ها در نهایت با معده های پر از زباله به سواحل نمی روند، کمک می کند. اما ساوکا و گروهش در حال حاضر مشغول مطالعه بر روی این موضوع هستند که آیا و چگونه ممکن است که صفحه های شانه ای به ذرات پلاستیک اجازۀ عبور بدهند. او می گوید: «هنوز سؤالات بسیار زیادی بدون پاسخ مانده اند.»

آیا نهنگ ها بیش از گونه های دیگر پلاستیک می خورند؟

لزوماً اینطور نیست. کبوترهای دریایی پاگوشتی، پرندگان دریایی بزرگی که به رنگ قهوه ای تیره هستند و در جزایر دور از سواحل استرالیا و نیوزلند لانه می سازند، نسبت به تودۀ بدنی شان بیش از هر جانور دریایی دیگر پلاستیک می خورند.

اما همواره مرگ نهنگ ها چشمگیرتر است به این دلیل که تعداد کمی از آنها را می بینیم. اکثریت گسترده ای از نهنگ ها در داخل اقیانوس ها می میرند و دور از خشکی ها و پس از غرق شدن به کف اقیانوس ها می رسند. به گفتۀ ساوکا، جانوران زیادی از جمله کبوترهای دریایی، آلباتروس ها و ماهی هایی که بر روی سواحل با آب شسته می شوند، مورد توجه واقع نمی شوند. «اما اگر نهنگی بطول 50 یا 60 فوت با آب شسته شود، این موضوع خبرساز می شود.»

حقیقتاً چگونه خوردن پلاستیک به جانوران آسیب می رساند؟

گاهی اوقات مرگ در اثر پلاستیک محرز است، بطور مثال، اگر جوجه  آلباتروس  مرده ای پیدا شود، در حالیکه در معده  اش فقط پلاستیک وجود داشته باشد و غذای دیگری در آن نباشد یا اگر کالبدشکافی یک نهنگ نشان بدهد که روده های آن توسط پلاستیک های تیز سوراخ شده اند.

اما در اغلب موارد، آسیب ها پنهانی تر هستند و احتمال دارد بصورت یک گرسنگی یا بی حالی مزمن و دردناک نمایان شوند.

نهنگ ها مجبور هستند که برای تنفس به سطح بیایند و معنایش این است که سفر به اعماق برای یافتن غذا نسبت به زمان حساس است. ساوکا می گوید:«فرض کنیم که یک نهنگ عنبر بتواند 30 قطعه غذا را در طول یک بار زیر آب رفتن بدست بیاورد، حال اگر 5 تا 10 عدد از آنها زباله ای باشند که هیچ ارزشی ندارند، این ممکن است معادل با 10 تا 30 درصد کمتر از غذایی باشد که در غیر اینصورت می توانست بدست بیاورد.»

به گفتۀ ساوکا این کمبود، اوضاع را برای جانوران سخت می کند که انرژی لازم برای کارهایی که باید انجام دهند مانند، زاد و ولد، مهاجرت و ادامۀ جستجو برای غذا، را داشته باشند.

علاوه بر این، پلاستیک در صدر عوامل استرس زا که حیات در اقیانوس ها را تحت تأثیر قرار می دهند یعنی تغییرات آب و هوایی، ماهیگیری بیش از حد، ترافیک دریایی و آلودگی صوتی، جای می گیرد. ساوکا می گوید: «واقعاً شرم آور است، چرا که زندگی آنها حتی بدون فشار اضافی که ما بر آنها وارد می کنیم نیز به اندازۀ کافی با چالش روبرو است.»

وی می گوید: «پنجاه سال قبل تقریباً هیچ پلاستیکی در اقیانوس ها نبود. یک نهنگ می تواند دو برابر این زمان عمر کند و در طول عمر تنها یک نهنگ ما از اقیانوس هایی بدون پلاستیک به سمت اقیانوس هایی با صدها هزار تن پلاستیک رفته ایم.»

منبع: nationalgeographic (5 دسامبر 2019)

ترجمه: آکادمی کودک باغ کتاب تهران

 

[1] Natasha Daly

[2] Matthew Savoca

برچسب‌ها:


 

نظرات کاربران

در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.